Historia: 7 maja 1977. Stanisław Pyjas i Studencki Komitet Solidarności

15 maja 1977 roku w kościele ojców dominikanów w Krakowie kilka tysięcy studentów i mieszkańców Krakowa zebrało się na mszy św. w intencji Stanisława Pyjasa, studenta filologii polskiej UJ, zamordowanego 7 maja 1977 r. w bramie kamienicy przy ulicy Szewskiej. Wiadomość o zabiciu studenta szybko rozeszła się po Krakowie. Studenci i wszyscy, którzy przeciwstawiali się ówczesnej rzeczywistości, doświadczyli wtedy, iż ceną bycia wolnym człowiekiem w PRL może być życie.

1280px-Pyjas_plyta

– Stanisław Pyjas walczył o sprawiedliwość, o prawo, o prawdę, o wolność. Przyszliście tutaj, aby wokół ołtarza utworzyć mur z kamieni. Jesteście murem obronnym z żywych kamieni – mówił do nich ojciec Joachim Badeni.

Stanisław Pyjas pochodził z Gilowic pod Żywcem. W 1973 roku rozpoczął studia na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pisał wiersze, wspierał KOR. Wiosną 1976 roku zainteresowała się nim bezpieka. 6 maja 1977 roku jego przyjaciele zobaczyli go po raz ostatni.

SB skutecznie zadbała, aby nie udało się osądzić sprawców zbrodni.

Przyjaciele studenta przygotowali „Oświadczenie o powołaniu Studenckiego Komitetu Solidarności”. Odczytali je 15 maja 1977 r. wieczorem po wielotysięcznej żałobnej manifestacji – największym wystąpieniu społeczności akademickiej Krakowa od Marca’68. Deklarację SKS-u podpisali jawnie Andrzej Balcerek, Wiesław Bek, Liliana Batko, Bronisław Wildstein, Józef Ruszar, Joanna Barczyk, Małgorzata Gątkiewicz, Bogusław Sonik, Elżbieta Majewska oraz Lesław Maleszka (od 1976 r. TW SB „Ketman”, „Return”).

Kilka miesięcy później Studenckie Komitety Solidarności powstały w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku, Poznaniu, Szczecinie.

Członkowie SKS-ów występowali w obronie aresztowanych członków KOR, organizowali akcję zbierania podpisów w sprawie aktorów Teatru Ósmego Dnia z Poznania, wyjeżdżali na Śląsk, aby kolportować ulotki i uczestniczyć w procesie Kazimierza Świtonia,  represjonowanego za założenie Komitetu Wolnych Związków Zawodowych, brali udział w głodówce w obronie Mirosława Chojeckiego, założyciela   niezależnego wydawnictwa NOWa, ujawnili i rozpoczęli walkę z  przepisami ograniczającymi w Bibliotece Jagiellońskiej dostęp do publikacji, uznanych przez dyrekcję za „wydawnictwa wrogie ideologicznie lub politycznie”, protestowali m.in. przeciwko kryterium oceny pracowników naukowych według „postawy przyjętej w kampanii ideowo-wychowawczej”.  Ich działania wspierał kardynał Karol Wojtyła, ówczesny krakowski metropolita.

Założyciele SKS-u z  nie przypuszczali, że umieszczona w nazwie „Solidarność” trzy lata później stanie się na świecie bardzo znanym polskim słowem.

W następnych miesiącach ludzie SKS-ów współtworzyli Niezależne Zrzeszenie Studentów i NSZZ „Solidarność”.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę