30 maja 1960 r. Stanęli w obronie wiary i Domu Katolickiego

30 maja 1960 roku w Zielonej Górze kilka tysięcy osób stanęło w obronie eksmitowanego Domu Katolickiego, w którym odbywały się lekcje religii. Doszło do starć mieszkańców z milicją. Wielu z nich trafiło za kratki. Przypominamy mniej znany epizod z historii PRL.

W godzinach porannych delegacja parafian z wcześniej przygotowaną petycją z ponad 1200 podpisami, w której żądano odstąpienia od eksmisji lub jej zawieszenia udała się do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Delegacja nie została przyjęta przez urzędników. Odesłano ją do lokalnych władz partyjnych.

Władze partyjne w Zielonej Górze odmówiły cofnięcia decyzji o eksmisji. I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR na posiedzeniu egzekutywy KW stwierdził, iż „odraczanie eksmisji oznaczałoby naszą słabość”. Przejęcie Domu Katolickiego w odczuciu władz partyjnych było więc sprawą swoiście pojmowanego prestiżu w trakcie „walki z klerykalizacją kraju”.

Przystąpiono do eksmisji w asyście funkcjonariuszy MO. W tym czasie przed budynkiem zebrało się ok. 200 osób. Pierwsza próba przejęcia budynku nie powiodła się, gdyż przeszkodzili temu parafianie. Na pomoc wezwano kompanię ZOMO (Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej, utworzone w 1957 roku, skoszarowane formacje MO).

Zomowcy zaatakowali zebranych na placu przed pobliskim kościołem, wtedy to ludzie uklękli i zaczęli się modlić. Z każdą chwilą tłum gęstniał. Po godzinie zebrało się ponad tysiąc osób. Zgromadzonych obrzucono pojemnikami z gazem, bito pałkami. Ci odpowiadali kamieniami.

Z chwilą rozpędzenia grupy przed budynkiem, na wieżę kościoła p.w. Matki Bożej Częstochowskiej dostało się kilka osób, które rozpoczęły bicie w dzwony. Zaalarmowani mieszkańcy przybyli tłumnie pod kościół.

W kulminacyjnym momencie w obronie domu protestowało nawet około pięć tysięcy osób. Zatrzymano 333 osoby, przed sadem stanęło 196 osób, a w kolegiach ds. wykroczeń kary odebrało 48 osób. Zapadły wysokie wyroki, w tym dwie osoby otrzymały po 5 lat więzienia.

Było to, obok walki o krzyż i kościół w Nowej Hucie z kwietnia 1960 r., największe opozycyjne wystąpienie między Poznańskim Czerwcem 1956 a Marcem 1968.

Do połowy 1960 r. w województwie zielonogórskim przejęto 232 obiekty kościelne, w tym 13 klasztorów, 30 świetlic i domów katolickich oraz aż 189 plebani.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę