27 września 1939 r. Polskie Państwo Podziemne

Nocą z 26 na 27 września 1939 r. w oblężonej przez Niemców Warszawie powołana została Służba Zwycięstwu Polski, konspiracyjna organizacja wojskowa, mająca prowadzić walkę przeciw okupantom, zalążek Armii Krajowej.

26 września 1939 r. gen. Juliusz Rommel z nadania Naczelnego Wodza powierzył gen. Michałowi Tokarzewskiemu-Karaszewiczowi pełnomocnictwo do tworzenia polskiej organizacji podziemnej i mianował go jej komendantem. Służba Zwycięstwu Polski (SZP) szybko rozrastała się, dołączały do niej inne podziemne organizacje. Generał Tokarzewski wraz ze swoim zastępcą i szefem sztabu pułkownikiem Stefanem Roweckim zorganizowali grupy wywiadowcze oraz sieć kurierską.

Z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim wiąże się też zgoła inna, ciekawa historia. Był to jeden z najwyżej postawionych polskich teozofów, uczestnik seansów Polskiego Towarzystwa Teozoficznego. Karaszewicz-Tokarzewski był także jednym z najaktywniejszych polskich wolnomularzy. Należał do Wielkiej Loży Narodowej Polski i Zakonu Le Droit Humain. Uzyskał 33. stopień wtajemniczenia. Ten wojskowy, weteran wojny 1919-21 zmarł w Casablance w latach 60.

Kiedy w Paryżu powstał Rząd Polski na uchodźstwie jego premier i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski na początku grudnia 1939 r. powołał organizację zbrojną – Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) SZP podporządkowała się decyzji Sikorskiego i weszła  w skład ZWZ, której  Komendantem Głównym został gen. Kazimierz Sosnkowski.

Na terenie okupowanego przez Niemców kraju komendantem ZWZ został mianowany płk Stefan Rowecki, a na terenie sowieckiej okupacji komendantem został gen. Tokarzewski. Po aresztowaniu gen. Tokarzewskiego komendantem ZWZ na cały obszar II RP został płk Rowecki. 14 lutego 1942 r. gen. Sikorski przemianował ZWZ na Armię Krajową a jego dowódcą został generał bryg. Stefan Rowecki „Grot”.
Armia Krajowa, jako część składowa Polskich Sił Zbrojnych, przejęła za cel główny działań wyzwolenie kraju spod okupacji niemieckiej.  Dowódcami AK byli generałowie Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 r., Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944 r. i Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 r. Organem dowodzenia AK była Komenda Główna AK.

AK na początku 1942 r. liczyła ok. 100 tys. zaprzysiężonych, a latem 1944 r. było już ok. 380 tys. zaprzysiężonych. W lasach i w partyzantce miejskiej z bronią w ręku walczyło około 35 tys. żołnierzy AK.

Kadra AK rekrutowała się z oficerów i podoficerów armii przedwrześniowej oraz z absolwentów tajnych Kursów Szkoły Podchorążych Rezerwy i Zastępczych Kursów Podoficerów Piechoty, a także przerzucanych do kraju oficerów tzw. „Cichociemnych”.

AK realizowała swe cele poprzez prowadzenie walki bieżąacej i przygotowywanie powstania powszechnego. Wykonaniem akcji sabotażowo-dywersyjnych i specjalnych zajmowały się Związek Odwetu, „Wachlarz” i Kierownictwo Dywersji „Kedyw” pod nadzorem Kierownictwa Walki Konspiracyjnej. Kulminacją walki zbrojnej było Powstanie Warszawskie.

Polska pod okupacją posiadała legalny i uznawany na Zachodzie rząd emigracyjny w Angers nad Loarą, a następnie po upadku Francji – w Londynie. Walczyły Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. W Warszawie przebywał Delegat Rządu na Kraj w randze wicepremiera. Działały konspiracyjne sądy, wydawano podziemną prasę. Przez całą okupację działały tajne komplety, czyli podziemne szkoły, a nawet podziemne wyższe uczelnie.

Ruch oporu w okupowanej Polsce obejmował prawie wszystkie dziedziny życia. Dlatego tajne struktury podporządkowane rządowi emigracyjnemu nazwano Polskim Państwem Podziemnym.

ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę