27-30 stycznia 1990. Sztandar wyprowadzić!

27–30 stycznia 1990 r. odbył się XI Zjazd Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, na którym doszło do jej samorozwiązania.

PZPR została założona w 1948 r. w wyniku połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej (po wcześniejszych czystkach w ich szeregach). Działalność PZPR była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej. Do 1989 r. miała charakter partii państwowej, głównym  celem było stworzenie społeczeństwa komunistycznego. W sferze gospodarczej realizowano likwidację własności indywidualnej, kolektywizację gospodarstw rolnych, oraz przejęcie wszystkich przedsiębiorstw prywatnych. W sferze społecznej likwidowano wszystkie organizacje niezależne, samorząd terytorialny oraz związki zawodowe. Nacisk kładziono na indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, a zwłaszcza młodzieży (ZMP, ZMS, ZSMP). Próbowano także podporządkować sobie Kościół katolicki.

PZPR była monopolistą na scenie politycznej PRL. Obok niej legalnie działały tylko tzw. stronnictwa stowarzyszone, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe i Stronnictwo Demokratyczne. Partia w rzeczywistości zarządzała państwem, zastępując instytucje państwowe – od urzędów centralnych po najmniejsze zakłady pracy. W realnym, a nie oficjalnym podziale władzy, I sekretarz Komitetu Centralnego pełnił ważniejszą rolę od premiera. Demontaż PZPR rozpoczął się po zalegalizowaniu NSZZ „Solidarność” (pierwszej niezależnej od partii organizacji społecznej w historii PRL ) w 1980 roku oraz wprowadzeniu stanu wojennego – z jej szeregów wystąpiło wówczas ok. 1 mln. członków.

29 stycznia 1990, na ostatnim zjeździe PZPR w Pałacu Kultury i Nauki z ust ówczesnego I sekretarza Mieczysława Rakowskiego padły słowa „sztandar wyprowadzić”. W ten sposób po 42 latach rządów komunistycznych reżimowa partia nie tylko utraciła monopol, ale w ogóle przestała istnieć.

Download PDF
Powrót Drukuj stronę