19 stycznia 1945. Rozwiązanie Armii Krajowej
19 stycznia 1945 r. w Częstochowie ostatni komendant AK gen. Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek” wydał rozkaz o rozwiązaniu AK i zwalniając żołnierzy z przysięgi, nakazując jednocześnie pozostanie w konspiracji. Generał Okulicki działając zgodnie z instrukcją rządu z 16 listopada 1944 r. wydał rozkaz, aby pozbawić NKWD pretekstu do represji na żołnierzach Państwa Podziemnego. Represje ze strony sowietów oraz UBP jednak rosły, dlatego wielu żołnierzy powróciło do konspiracji.

Armia Krajowa była największą armią podziemną okupowanej Europy w czasie II wojny światowej. Liczyła ponad 300 tys. żołnierzy. Podporządkowana była Rządowi RP na uchodźstwie. AK wywodziła się ze Związku Walki Zbrojnej, powołanego 13 listopada 1939 r. rozkazem Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych, gen. Władysława Sikorskiego,  przemianowanego 14 lutego 1942 r. na Armię Krajową.

W jej skład wchodziły m.in.: część Narodowej Organizacji Wojskowej – od 1942 r., Konfederacja Narodu – od sierpnia 1943 r., Narodowe Siły Zbrojne od 1944 r. (częściowo). Ostatni dowódca AK gen. „Niedźwiadek”, w wyniku prowokacji kontrwywiadu sowieckiego („Smiersz”) został uprowadzony wraz z 15 innymi przywódcami Państwa Podziemnego i wywieziony do Moskwy, gdzie został zamordowany w grudniu 1946 roku. Miejsce ostatniego spoczynku – nieznane. Symboliczna mogiła gen. Okulickiego znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Na rozwiązanie Armii Krajowej

Za dywizję wołyńską, nie kwiaty i wianki -
Szubienica w Lublinie. Ojczyste Majdanki.
Za sygnał na północy, bój pod Nowogródkiem -
Długi urlop w więzieniu. Długi i ze skutkiem.
Za bój o naszą Rossę, Ostrą Bramę, Wilno -
Sucha gałąź lub zsyłka na rozpacz bezsilną.
Za dnie i noce śmierci, za lata udręki -
Taniec w kółko: raz w oczy a drugi raz w szczęki.
Za wsie spalone, bitwy, gdzie chłopska szła czeladź -
List gończy, tropicielski: dopaść i rozstrzelać!
Za mosty wysadzone z ręki robotniczej -
Węszyć gdzie kto się ukrył, psy spuścić ze smyczy.
Za wyroki na katów, za celny strzał Krysta -
Jeden wyrok: do tiurmy. Dla wszystkich. Do czysta!.
Za Warszawę, Warszawę, powstańcze zachcianki -
Specjalny odział śledczy: „przyłożyć do ścianki”.

Zwinąć chorągiew z masztu. Krepą jest zasnuta
Za dywizję Rataja, Okrzei, Traugutta.
Pociąć sztandar w kawałki. Rozdać śród żołnierzy,
Na drogę, niech go wezmą. Na sercu niech leży.

(Kazimierz Wierzyński, 8 lutego 1945 r.)

Download PDF
Powrót Drukuj stronę