17 września 1939. Rząd RP na uchodźstwie

Po agresji III Rzeszy i ZSRS na Polskę w 1939 roku rząd RP i Wódz Naczelny byli zmuszeni opuścić Polskę. W nocy z 17 na 18 września prezydent RP Ignacy Mościcki i marsz. Rydz-Śmigły  przekroczyli granicę polsko-rumuńską w Kutach.

Władze Rumunii wbrew V konwencji haskiej zażądały od władz RP zrzeczenia się prerogatyw państwowych pod groźbą internowania. Wobec odmowy prezydenta RP, premiera i naczelnego wodza zostali oni internowani. W konsekwencji 25 września prezydent RP Ignacy Mościcki, zgodnie z konstytucją kwietniową na swego następcę wyznaczył Władysława Raczkiewicza, który na urząd prezesa Rady Ministrów powołał gen. Władysława Sikorskiego. Gen. Sikorski powołał gabinet koalicyjny z siedzibą w Paryżu, a później w Angers.

Rząd RP na uchodźstwie był uznawany przez okres II wojny światowej na forum międzynarodowym. 2 października 1939 r. prezydent wydał dekret o rozwiązaniu Sejmu i Senatu RP, powołując 9 grudnia Radę Narodową Rzeczypospolitej Polskiej – substytut parlamentu pod przewodnictwem Ignacego Paderewskiego.

Jednym z głównych zadań Rządu RP było rozbudowanie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W tym celu podpisano umowy z Francją i Wielką Brytanią. Po kapitulacji Francji 22 czerwca 1940 roku siedzibę rządu RP przeniesiono do Londynu.

Pod koniec 1940 roku Rząd RP powołał Delegaturę Rządu na Kraj. Ostatnim Delegatem Rządu był Stefan Korboński.
6 lipca 1945 roku dotychczasowi sojusznicy RP, czyli alianci Wielka Brytania i Stany Zjednoczone wycofały uznanie dyplomatyczne Rządu RP na uchodźstwie, uznając powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej premiera Mikołajczyka.

25 czerwca 1945 roku rząd Tomasza Arciszewskiego w nocie przekazanej zwycięskim mocarstwom odrzucił postanowienia konferencji w Teheranie i Jałcie, stwierdzając, że swoje uprawnienia konstytucyjne może przekazać tylko rządowi wyłonionemu w wolnych wyborach.

- Wbrew oczekiwaniom przy rozstrzygnięciu sprawy polskiej zwyciężyły nie zasady słuszności i zobowiązania międzynarodowe, lecz fakty dokonane i narzucone. Los Polaków nie będzie jednakowy. Jedni borykać się będą w kraju z okrutną rzeczywistością państwa policyjnego, inni zostaną w wolnym świecie, by stać się ustami niemych. Droga nasza jest trudna, lecz u jej kresu spełni się Polska naszych żarliwych pragnień, wolna i niepodległa – to fragment odezwy rządu RP w Londynie z 1945 r.

Po wyborach prezydenckich w Polsce w 1990 roku ostatni prezydent na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia prezydenckie II Rzeczypospolitej Lechowi Wałęsie. Tym samym emigracyjny Rząd RP zakończył działalność.

fot. Grób Stanisława Mikołajczyka w Poznaniu, wikipedia.pl

Download PDF
Powrót Drukuj stronę