17 kwietnia 1989 – przywracanie legalności

17 kwietnia 1989 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie ponownie „zalegalizował”, czyli wpisał do rejestru, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Nastąpiło to po siedmiu latach, czterech miesiącach i czterech dniach od delegalizacji Związku.

Dla tych, którzy kontynuowali działalność związkową po 13 grudnia 1981 r., którzy za to trafiali do więzień, aresztów, obozów internowania, uczestniczyli w manifestacjach i trwali w oporze mimo „stopniowej normalizacji” „Solidarność” nigdy nie przestała działać. A co do delegalizacji? Nastąpiła ona po dekrecie o stanie wojennym, który sam w sobie był nielegalny.

Średnio pilny uczeń ówczesnego liceum lub VIII klasy szkoły podstawowej, uważający na zajęciach z wychowania obywatelskiego, mógł wpaść podczas przymusowych ferii stanu wojennego na myśl, że skoro Sejm obradował to Rada Państwa na mocy Konstytucji PRL nie mogła wprowadzić stanu wojennego na obszarze całego kraju.

Konstytucja PRL stanowiła bowiem, że postanowienie o stanie wojny może być powzięte jedynie w razie dokonania zbrojnego napadu na Polską Rzeczpospolitą Ludową albo gdy z umów międzynarodowych wynika konieczność wspólnej obrony przeciwko agresji. Postanowienie takie uchwala Sejm, a gdy Sejm nie obraduje – Rada Państwa.

Dekret o stanie wojennym został wydany w trakcie sesji Sejmu. Nie był też należycie ogłoszony, a przy jego stosowaniu łamano zasadę niedziałania prawa wstecz. Dziennik Ustaw, w którym opublikowano dekrety i uchwała Rady Państwa, został bowiem opatrzony datą 14 grudnia 1981 r.

By jednak zachować pozory WRON i posłowie na Sejm uciekli się do uchwałodawczego wybiegu.

Otóż 8 października 1982 roku (10 miesięcy od wprowadzenia stanu wojennego) Sejm PRL, przy 12 głosach sprzeciwu i 10 wstrzymujących się, uchwalił ustawę o związkach zawodowych, zgodnie z którą rejestracja wszystkich istniejących związków zawodowych miała utracić moc prawną. Dla niemal wszystkich było oczywiste, że nowa ustawa o związkach zawodowych wymierzona jest przede wszystkim w NSZZ „Solidarność”. Ustawa dopuszczała istnienie w jednym zakładzie pracy tylko jednego związku zawodowego, a także wskazywała jego nazwę, a mianowicie – Związek Zawodowy… i tu nazwa zakładu pracy.

Wiosną 1988 roku wybuchły strajki. Ich kolejna fala nastąpiła w sierpniu 1988 r. Władze PRL zdecydowały się, w obliczu kryzysu, na zaproszenie do rokowań części opozycji.

W lutym 1989 r. za okrągłym stołem w Pałacu Namiestnikowskim (w siedzibie URM) przy Krakowskim Przedmieściu, zasiedli przedstawiciele władzy i opozycji. 5 kwietnia 1989 r. podpisano porozumienie.

ASG

Download PDF
Powrót Drukuj stronę