17-18 września 1980 r. Początek Niezależnego Zrzeszenia Studentów

Na fali strajków robotniczych z lipca i sierpnia 1980 r. i powstania NSZZ „S” umocnił się niezależny ruch studencki, zapoczątkowany w 1977 r. przez Studenckie Komitety Solidarności. Zaczęły one działalność po zabójstwie krakowskiego studenta Stanisława Pyjasa w maju 1977 r.

Na fali buntu już 2 września 1980 r. studenci Uniwersytetu Gdańskiego powołali Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów. 17 września na Uniwersytecie Gdańskim spotykają się delegaci z Politechniki Gdańskiej, Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni, Akademii Medycznej oraz UG, aby ustalić plan działania na forum ogólnokrajowym. 18 i 19 września na Politechnice Warszawskiej spotykają się przedstawiciele 60 grup założycielskich niezależnego ruchu studenckiego z kraju.

NZS

Na tym spotkaniu ustalono wspólną nazwę – Niezależne Zrzeszenie Studentów z siedzibą w Warszawie oraz statut zrzeszenia.

Głównym zadaniem NZS-u była demokratyzacja życia studenckiego, przestrzeganie swobód politycznych i obywatelskich, a także poszanowanie polskich tradycji niepodległościowych i patriotycznych.

Władze dopiero po najdłuższym w Europie studenckim strajku okupacyjnym w Łodzi zgodziły się na rejestrację Zrzeszenia, która nastąpiła 17 lutego 1981 roku. Przewodniczącym KKK NZS został Jarosław Guzy, student socjologii i historii, wybrany w kwietniu 1981 na I Ogólnopolskim Zjeździe NZS w Krakowie.

NZS był pod szczególną lupą władz. Jako pierwsza organizacja, została zdelegalizowana zaledwie 24 dni po wprowadzeniu stanu wojennego. Władze pod dyktando WRON zarzuciły NZS naruszenie Konstytucji PRL-u, działanie na szkodę państwa, szkalowanie ustroju socjalistycznego państwa, druk i kolportaż wydawnictw o treści antysocjalistycznej i antyradzieckiej.

Od wiosny 1987 r. NZS zaczął się aktywizować w samorządach uczelnianych, kołach naukowych, w ramach duszpasterstwa akademickiego. W marcu 1988 r. studenci KUL i UMCS zorganizowali wiec pod pomnikiem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Studenci uczelni warszawskich wiecowali pod pomnikiem Adama Mickiewicza – tak jak w 1968 r.

W maju 1988 roku ujawniły się struktury NZS podczas strajku okupacyjnego na UG, przygotowanego przez działaczy podziemnego Zrzeszenia. Wówczas też doszło do mało znanego, a ważnego epizodu, czyli spotkania przedstawicieli NZS w Gdańsku, w kościele Św. Bartłomieja.
Budynek Wydziału Humanistycznego okupowało kilkuset studentów wspieranych, przez nielicznych nauczycieli akademickich. Strajk prowadzony w dość luźnej wiecowej atmosferze załamał się po brutalnym rozbiciu 5 mają 1988 r. strajku w Hucie im. Lenina w Krakowie Nowej Hucie. Mediacji z szefem gdańskiego WUSW gen. Jerzym Andrzejewskim podjął się gdański biskup Tadeusz Gocłowski. To on przekonał  by strajk rozwiązać pokojowo.

W styczniu 1989 roku późniejszy premier Leszek Miller i Sławomir Wiatr zaprosili do dyskusji studentów z NZS UW do stołówki KC PZPR. Spotkanie było obszernie transmitowane przez Polskie Radio. Było to jedno ze  spotkań rozpoczynających drogę do przekazania władzy przez  partię realnego socjalizmu części opozycji demokratycznej.

Po 1989 roku pokolenie NZS odegrało niebagatelną rolę. Z tej studenckiej formacji wywodzą się m.in. Grzegorz Schetyna, minister Jacek Czaputowicz,tragicznie zmarli Przemysław Gosiewski i Sławomir Skrzypek (prezes NBP), a także Mariusz Kamiński, obecny szef CBA. Ta formacja ma wpływ na polskie życie publiczne.

NZS ponownie zalegalizowano 22 września 1989 roku. Przez NZS w ciągu 37 lat jego działalności przewinęło się ponad 250 tysięcy studentów.

ASG

fot. Wikipedia

Download PDF
Powrót Drukuj stronę