Wykaz problemów kształcenia zawodowego
 
Wykaz problemów kształcenia zawodowego
Sekcja Krajowa Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” , stan na 10. 01. 2010 r.

 
I. Sprawy kadrowe 
  1. Umożliwienie nauczycielom przedmiotów zawodowych stałego dostępu do nowoczesnych rozwiązań technologicznych (staże, praktyki – uzależnione od specyfiki zawodu) oraz dokształcania i doskonalenia zawodowego, w tym także wprowadzenie obowiązku praktyk dla nauczycieli przedmiotów zawodowych.
  2. Zapewnienia kształcenia nauczycieli praktycznej nauki zawodu (niekoniecznie studia wyższe – np. PST, licencjat lub inne).
  3. Rozwiązanie problemów związanych z powoływaniem ekspertów ds. awansu dla nauczycieli wybranych przedmiotów zawodowych i praktycznej nauki zawodu.
  4. Wprowadzenie zmian w tabeli płac (najniższy poziom dla wielu nauczycieli praktycznej nauki zawodu, mimo, że są dobrymi fachowcami-praktykami).
 
II. Zadania organizacyjno-programowe 
  1. Zweryfikowanie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego i dostosowanie jej do potrzeb rynku pracy: przygotowanie profili i sposobów kształcenia do potrzeb zmieniającego się rynku pracy – wymagającego coraz wyższej wiedzy, umiejętności oraz właściwych postaw.
  2. Potrzeba opracowania podstaw programowych do kształcenia w zawodzie oraz ich systematyczna aktualizacja (np. kształcenie w zawodzie „Technik prac biurowych”. Z uwagi na interesującą podstawę programową i zapotrzebowanie na rynku pracy, powinno się odbywać zarówno w szkole ponadgimnazjalnej jak i w szkole policealnej, (obecnie w szkole ponadgimnazjalnej kształci się tylko młodzież z dysfunkcjami wzroku).
  3. Przywrócenie kształcenia politechnicznego szkołach podstawowych i w gimnazjach (przedmiot „Technika”).
  4. Doprecyzowanie kryteriów i zasad uzyskiwania akredytacji przez placówki kształcenia zawodowego (m. in. CENTRA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO).
    1. W ramach dobrego współdziałania organów samorządowych powinna zostać utworzona sieć ponadlokalnych Branżowych Centrów Kształcenia Zawodowego, które rozwijałby różne formy kształcenia zawodowego i ustawicznego, szczególnie w kontekście realizacji strategii rozwoju danego województwa (a nawet – makroregionu).
(więcej: Stanowisko nr 1) 
  1. Określenie perspektyw liceów profilowanych w obecnym modelu kształcenia ogólnego i zawodowego.
  2. Obniżenie liczebności uczniów w oddziałach szkół zawodowych i techników (do liczby nie większej niż 26 – 28 uczniów w klasie) oraz uwzględnianie klas o zmniejszonej liczbie uczniów w zawodach deficytowych (lub klasy wielozawodowe, z uwzględnieniem wagi P8 dla specyfiki zawodów i ich potrzeb dla rynku pracy).
  3. Zapewnienie odpowiednich rozwiązań umożliwiających funkcjonowanie kształcenia praktycznego:
    1. Zajęcia praktyczne, miesięczne praktyki zawodowe,
    2. Systematyczny rozwój bazy techno-dydaktycznej (wymaga to doposażenia warsztatów szkolnych, pracowni symulacyjnych, gospodarstw pomocniczych, lokalnych parków technologicznych i inkubatorów przedsiębiorczości, a także przyjęcia odpowiednich preferencji podatkowych w zakresie inwestycji okołowarsztatowych).
(więcej: Apel nr 1) 
  1. Rozwój różnych form edukacji ustawicznej (co powinno się łączyć z ofertą szkół zawodowych), w tym sieci dobrze wyposażonych placówek kształcenia praktycznego i ustawicznego, które powinny oferować uzupełniającą się ofertę w zakresie kształcenia praktycznego w województwie (tworzenie tzw. Centrów Kształcenia Zawodowego).
  2. Poprawa procedur uzyskiwania uprawnień zawodowych dla absolwentów techników i szkół policealnych (np. uprawnienia SEP-owskie, uprawnienia budowlane – po stażu).
  3. Potrzeba wprowadzenia zmian w przepisach prawa budowlanego, które przywrócą możliwość uzyskania uprawnień budowlanych przez absolwentów techników w zawodzie „ technik budownictwa” – 311[04], legitymujących się odpowiednim stażem pracy.
(więcej: Stanowisko nr 2)
 
 
III. System egzaminów 
  1. Stałe usprawnianie systemu obiektywnych i porównywalnych egzaminów zewnętrznych. Dobrze przeprowadzone egzaminy (także potwierdzające kwalifikacje zawodowe) mogą silnie oddziaływać na jakość kształcenia, a zarazem wpływać na decyzje uczniów (i ich rodziców) o wyborze ścieżki edukacyjnej-zawodowej właściwej dla ich rzeczywistych zdolności i predyspozycji. W związku z tym konieczne jest:
a)      Przyśpieszenie realizacji zamówień publicznych na wyposażenie ośrodków egzaminacyjnych w sprzęt niezbędny do przeprowadzenia egzaminów praktycznych na stanowiskach egzaminacyjnych, w zamian za dotychczasową-testową formę tego egzaminu.
b)      Jednoznaczne określenie terminów egzaminów zawodowych w 4 letnich technikach, a także rozważenie podniesienia rangi egzaminu zawodowego przez uzależnienie uzyskania świadectwa ukończenia szkoły od pozytywnego wyniku egzaminu.
c)      Doprecyzowanie systemu oceniania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe w technikach i szkołach policealnych (problem jednolitego klucza, systemu punktowego).
d)      Ujednolicenie organizacji i wymagań egzaminacyjnych dla egzaminów zawodowych prowadzonych przez: izby rzemieślnicze, kuratoria oświaty oraz okręgowe komisje egzaminacyjne.
e)      Zdecydowane przyspieszenie prac nad zwiększeniem liczby zawodów na poziomie techników i szkół policealnych, w których egzamin praktyczny odbywał się będzie w formie wykonania pracy na stanowisku egzaminacyjnym, wyposażonym zgodnie ze standardem wymagań dla danego zawodu.
f)       Wprowadzenie zmian w sposobie przeprowadzania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe dla absolwentów szkół zawodowych, aby oceniać egzaminowanego za jakość i efekt wykonanego zadania bez względu na to, jakimi metodami i narzędziami się posługiwał w trakcie jego wykonywania (np. w formie prezentacji tematu wykonanego wcześniej, na oprzyrządowaniu szkolnym, znanym zdającemu).
 
(więcej: Stanowisko nr 3)
 
g)      Potrzeba ściślejszego dostosowania standardów wymagań egzaminacyjnych do podstaw programowych.
h)      Konieczność ujednolicenia zasad przeprowadzania egzaminów zawodowych dla zawodów z klasyfikacji zawodów MEN tak, aby tylko jedna instytucja była uprawniona do tego zadania tj. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna.
 
(więcej: Stanowisko nr 4) 
  1. Systematyczne doskonalenie i nabór egzaminatorów do przeprowadzania egzaminów zawodowych.
  2. Wprowadzenie częściowej odpłatności za egzaminy powtórkowe dla tych osób, które rezygnują z przystąpienia do nich, mimo złożonych deklaracji. W projekcie nowelizacji zasad przeprowadzania egzaminów zawodowych powinny się znaleźć zapisy dyscyplinujące osoby, które zadeklarowały chęć zdawania egzaminu tak, aby faktycznie przystąpiły do danego egzaminu w zgłoszonym terminie.
(więcej: Stanowisko nr 5)
 
 
IV. Zadania finansowe 
  1. Zmiany w zakresie finansowania kształcenia zawodowego:
a)  Należy wypracować rynkowy model subwencjonowania oświaty oparty na realnych kosztach ponoszonych na kształcenie zawodowe.
b) Należy pozostawić VAT oraz zyski, jako nadwyżki wypracowanej
w gospodarstwach pomocniczych, na realizowanie potrzeb inwestycyjnych i na zakup środków trwałych, doposażenie pracowni ćwiczeń praktycznych.
c) Potrzeba zagwarantowania w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy takich zmian, które zmotywują pracodawców do uczestnictwa w procesie kształcenia zawodowego do większego współudziału w:
– przygotowaniu zawodowym uczniów,
– doposażeniu bazy techno-dydaktycznej szkół,
– doskonaleniu nauczycieli.
 
(więcej: Stanowisko nr 6)
 
d) Odejście od przekazywania podatków od darowizn, które muszą odprowadzać firmy i przedsiębiorstwa lub obdarowane szkoły, za przekazany także dla szkół w formie darowizny sprzęt i materiały dla celów dydaktycznych.
 
(więcej: Stanowisko nr 7)
 
e) Zapewnienie większej kontroli nad wykorzystaniem środków budżetowych na kształcenie zawodowe,
f)        Potrzeba zróżnicowania wagi P8 w zależności od specyfiki zawodu (np. ekonomista a technolog robót wykończeniowych w budownictwie czy mechanik samochodowy).
 
(więcej: Stanowisko nr 8)
 
  1. Pomoc w wykorzystywaniu środków z UE, które nie mogą pogłębiać różnic między samorządami i regionami Polski (między innymi przez fakt, iż część JST nie stać na zagwarantowanie tzw. wkładu własnego przy realizacji projektów).
  2. Klarowne określenie kompetencji oraz finansowania kształcenia zawodowego przez Ministerstwa: Edukacji Narodowej, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (wraz z włączonym: Gospodarki) oraz Rolnictwa.
  3. Wsparcie systemu pomocy finansowo – stypendialnej wyrównującej szanse edukacyjne uczniów z różnych terenów i środowisk. a także opieki zdrowotnej w szkołach zawodowych.
 
V. Inne
 
  1. Potrzeba stałego modyfikowania oferty szkolnictwa zawodowego dla uczniów niepełnosprawnych.
    1. Wprowadzenie dla uczniów zasadniczych szkół zawodowych specjalnych większej liczby zawodów, w których mogliby uzyskać kwalifikacje pomocnika w zawodzie.
  2. Stała analiza wpływu procesów demograficznych na sieć szkół zawodowych.
  3. Sukcesywne uwzględnianie potrzeb ( w tym przewidywanych) lokalnego-regionalnego rynku pracy w procesie wydawania opinii o profilach zawodowych, sieci szkół i placówek – przez Rady Zatrudnieniowe przy urzędach pracy.
  4. Podjęcie kompleksowych działań na rzecz promocji szkolnictwa zawodowego:
a) Rozbudowa internetowej informacji edukacyjno-zawodowej,
b) Promocja zawodów przyszłości dla rynku pracy,
c) Przekazanie organizacjom pracodawców, pracodawcom, bieżących informacji o systemie kształcenia zawodowego, w tym także o systemie egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe.
  1. Rozwój oferty kształcenia zawodowego dla młodzieży przed 18-stym rokiem życia:
    1. Sukcesywne rozwiązywanie problemów natury a/ organizacyjnej, b/ programowej, c/ finansowej, d/ świadomościowej, utrudniających powstawanie klas (szkół) przysposabiających do pracy – już na poziomie gimnazjów,
    2. Zdefiniowanie (i wyegzekwowanie) obowiązku nauki po ukończeniu gimnazjum – do 18 roku życia.
    3. Stworzenie możliwości wypełniania przez gimnazja obowiązku rozpoznania orientacji zawodowej wszystkich uczniów (także pedagogizacji rodziców) i prowadzenia doradztwa zawodowego, umożliwiającego gimnazjalistom świadomy wybór szkoły, w tym szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe. Potrzeba sfinansowania etatów dla doradców zawodowych (wykształconych m. in. przy pomocy programów unijnych i grantów MEN), niezbędnych do pomocy uczniom w wyborze szkół ponadgimnazjalnych, zgodnie z zainteresowaniami, umiejętnościami i posiadaną wiedzą – potwierdzoną osiągniętym na egzaminie wynikiem punktowym. Należy też określić jednolite progi punktowe dla każdego typu szkoły ponadgimnazjalnej.
(więcej: Apel do JST nr 2)
 
    1. Usprawnienie orzecznictwa i kwalifikacji do klas przysposabiających do pracy.
    2. Zwiększenie możliwości tworzenia klas przysposabiających do pracy już na poziomie gimnazjum (lub przy szkołach zawodowych),
I.  Zalety tworzenia przy gimnazjach:
1.       Jeden organ prowadzący,
2.       Łatwiej rozwiązać problem dopłat do biletów – dowóz,
3.       Uczniowie 1 rok muszą być w gimnazjum,
4.       Łatwiejszy powrót, gdy uczeń rezygnuje z klasy przysposabiającej do pracy,
 
II. Zalety tworzenia przy szkołach zawodowych:
1.       Przygotowana kadra,
2.       Warunki do prowadzenia tego typu zajęć (np. warsztaty, doświadczenie w organizacji praktyk u pracodawców),
3.       Pozytywne oddziaływanie wychowawcze przez młodzież szkół ponadgimnazjalanych (w przeciwieństwie do negatywnego wpływu, jaki w gimnazjach czy zespołach szkół – szkoła podstawowa i gimnazjum – ta grupa uczniów może przenosić na swych kolegów).
    1. Wprowadzanie zmian w zakresie finansowania szkolnictwa zawodowego, między innymi w celu:
I. Wspierania klas przysposabiających do pracy, szkolących uczniów, którzy nie mają jeszcze statusu pracowników młodocianych (np. w przypadku realizacji obowiązku nauki w formie przygotowania zawodowego u pracodawcy).
II.  Wprowadzenia możliwości przyznawania dodatków trudnościowych za pracę w tzw. klasach uzawodowionych.
(więcej: Apel nr 3 do MEN i JST)
(uwaga – całość „Wykazu” – łącznie z przykładami projektów pism – znajduje się na str. www.solidarnosc.org.pl/oswiata lub www.solidarnosc.gda.pl (oświata)

 
Przykłady projektów pism
 
Stanowisko nr 1
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” apeluje do Organów Samorządowych o utworzenie sieci ponadlokalnych Centrów Kształcenia Zawodowego które pełniłyby rolę rozwoju różnorodnych form kształcenia zawodowego i ustawicznego, szczególnie w kontekście realizacji strategii rozwoju województw.
 
Uzasadnienie
Realizację przedstawionych powyżej założeń, szczególnie w kontekście realizacji strategii rozwoju województwa, umożliwi utworzenie ponadlokalne Centrum Kształcenia Zawodowego. Podobne tego typu instytucje funkcjonują w innych krajach Unii Europejskiej. Centrum będzie pełniło rolę koordynatora działań poszczególnych komórek organizacyjnych wchodzących w jego skład, zapewniając możliwość optymalnego wykorzystania bazy lokalowej, technodydaktycznej i zasobów ludzkich. Optymalizacja dysponowania majątkiem ma na celu przygotowanie możliwie najlepszej oferty edukacyjnej dla absolwentów gimnazjum, szkół ponadgimnazjalnych w formach szkolnych i pozaszkolnych oraz dla osób chcących uzyskać dodatkowe kwalifikacje lub uzupełnić posiadane. Do jednego z najważniejszych zadań Centrum będzie należało pozyskiwanie środków finansowych na doposażenie poszczególnych pracowni. Dobrze wyposażone pracownie będą wykorzystywane również jako ośrodek egzaminacyjny akredytowany przez OKE. Rozwiązanie takie spełnia kryterium efektywności ekonomicznej. Centrum dzięki swej wieloobszarowości będzie mogło elastycznie reagować na potrzeby dynamicznie zmieniającego się rynku pracy.
Struktura organizacyjna Centrum musi być zgodna z obowiązującymi przepisami w sprawie szkół i placówek.
Do zadań Centrum powinno należeć; prowadzenie szkół dla młodzieży, prowadzenie szkół dla dorosłych, organizowanie forma pozaszkolnych, prowadzenie dokształcania teoretycznego młodocianych, po uzyskaniu z OKE upoważnienia zorganizowanie ośrodka egzaminacyjnego, realizacja zadań doradztwa zawodowego.
W skład Centrum powinny wchodzić następujące typy szkół;
Szkoły dla Młodzieży: Technikum, Technikum Uzupełniające, Liceum Profilowane i Zasadnicza Szkoła Zawodowa.
Szkoły dla Dorosłych: Technikum dla Dorosłych, Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych, Technikum Uzupełniające dla Dorosłych, Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla Dorosłych, Gimnazjum dla Dorosłych.
formy realizacji kształcenia: zaoczne, wieczorowe, kursy z zakresu poszczególnych kwalifikacji zawodowych.
Ośrodek Egzaminacyjny (potwierdzający kwalifikacje zawodowe)
Ośrodek Dokształcania i Doskonalenia Zawodowego: organizuje dokształcanie zawodowe młodocianych,organizuje kursy, szkolenia zawodowe kwalifikacyjne.
Skupienie w jednej strukturze różnych szkół i placówek powinna spowodować; zmniejszenie ilości stanowisk kierowniczych, ograniczenie liczby pracowników niepedagogicznych, efektywniejsze wykorzystanie pracowni kształcenia zawodowego w tym praktycznego, elastyczność realizacji własnej ścieżki kariery edukacyjnej przez uczniów i słuchaczy.
Ułatwieniem oraz wzmocnieniem do podejmowania decyzji tworzenia Centrum Kształcenia Zawodowego będą odpowiednie zapisy ustawowe jako obligatoryjne rozwiązanie w szkolnictwie publicznym, z zapewnieniem stosownego systemu finansowania. W początkowej fazie tworzenia centrów należy rozważyć przesunięcie środków na ten cel w ramach obecnie przeznaczonych na edukację zawodową.
 
 
Apel nr 1
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” oczekuje od Parlamentu, Rządu i organów prowadzących rozwiązań umożliwiających dalsze realizowanie zadań przez warsztaty szkolne-gospodarstwa pomocnicze, prowadzące działalność usługowo-szkoleniową (szykuje się katastrofa w takich warsztatach jak: stacje obsługi samochodów, stacja diagnostyczne, zakłady fryzjerskie, mała gastronomia, rolnictwo i inne warsztaty). 
 
 
Stanowisko nr 2
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskują
o pilne dokonanie poprawek w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.) wprowadzając następujące zapisy:
w art. 14 ust.3 dodaje się pkt 4 a) o treści:
4a) do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:
a)     posiadania średniego wykształcenia odpowiedniego dla danej
 specjalności i dyplomu technika,
b) odbycia pięcioletniej praktyki na budowie.
w art. 14 ust.3 dodaje się pkt 5 ) o treści:
5) do wykonywania pracy na budowie na stanowisku majstra budowlanego i kierowania w powierzonym zakresie robotami budowlanymi – posiadania co najmniej wykształcenia średniego i dyplomu mistrza w odpowiednim zawodzie budowlanym.
 
Uzasadnienie;
Na europejskim rynku budowlanym w ok. 75% kierownikami budowy są technicy budowlani z uprawnieniami budowlanymi. Natomiast od dnia 1 stycznia 2006 r. osoby legitymujące się takim wykształceniem technicznym posiadające dyplom technika budownictwa i potwierdzone egzaminem kwalifikacje w tym zawodzie nie mogą ubiegać się o uprawnienia budowlane, nawet w ograniczonym zakresie. Powoduje to, że osoby z rozległą wiedzą i długoletnim doświadczeniem zawodowym, które mogłyby samodzielnie kierować robotami budowlanymi nie uzyskują, potwierdzenia swoich kwalifikacji. Tymczasem na rynku budowlanym brakuje wykwalifikowanych wykonawców prac budowlanych. Z jednej strony to efekt masowego wyjazdu pracowników wykwalifikowanych posiadających średnie wykształcenie w zawodach budowlanych za granicę, a z drugiej potrzebami na polskim rynku budowlanym. W ostatnich latach zlikwidowano większość szkół prowadzących nauczanie w zawodach budowlanych. Nabór do istniejących jest niewielki. Nie ma dostatecznych preferencji do podejmowania nauki w zawodach budowlanych, m.in. w przyjęte w okresie minionym rozwiązania w ustawie Prawo Budowlane w zakresie pełnienia w ograniczonym zakresie samodzielnych funkcji wykonawstwie budowlanym przez osoby ze średnim wykształceniem w specjalnościach budowlanych.
Niewielka liczba osób z uprawnieniami budowlanymi ogranicza dostęp do rynku pracy i podwyższa koszt pracy. Przekazanie przez wojewodów spraw związanych
z nadawaniem uprawnień budowlanych prywatnym organom samorządu zawodowego spowodowało eliminację młodych inżynierów, a poprzednio i techników z rynku budowlanego, odsetek zdających znacznie się obniżył.
Wprowadzenie tych zmian będzie wiązało się także z popularnością tego zawodu, co w konsekwencji zwiększy nabór do klas w zawodzie „technik budownictwa” – 311[04].
 
 
Stanowisko nr 3
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskuje o bezzwłoczne wprowadzenie zmian w sposobie przeprowadzaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe dla absolwentów ZSZ tak, aby oceniać egzaminowanego za jakość i efekt wykonanego zadania bez względu na to, jakimi metodami i narzędziami się posługiwał w trakcie jego wykonywania.
 
Uzasadnienie
Należy uprościć arkusz egzaminacyjny, gdyż problemem dla uczniów ZSZ jest wypełnienie planu działania. Należy przeanalizować arkusz egzaminacyjny tj. formularz pt. „PLAN DZIAŁANIA”, sprawia on głównie problemy zdającym – upośledzonym umysłowo w stopniu lekkim.
Osobnym problemem jest sposób oceniania (zero, jedynkowy) egzaminowanego przez egzaminatora w ARKUSZU OBSERWACJI. Preferuje on wykonanie zadania narzędziami i przeprowadzenia procesu technologicznego z góry narzuconego przez autora zadania. Tak skonstruowane zadanie nie uniknie błędów które zdarzają się. Ponadto zdający nie może wykazać się kreatywnością i pomysłowością w zastosowaniu innych metod (procesu technologicznego) dojścia do celu jakim jest dobrej jakości i zgodny z dokumentacją techniczną wyrób tzw. „sztuka”.
Dlatego należy jednoznacznie odejść od metody oceniania wg ARKUSZA OBSERWACJI, który hamuje zdającemu znane sobie metody wykonywania prawidłowo danego zadania. O wiele lepszą metodą oceniania unikającą częstych błędów autorów zadań będzie ocena egzaminowanego za jakość i efekt wykonanego zadania bez względu na to jakimi metodami i narzędziami się posługiwał w trakcie jego wykonywania.
 
 
Stanowisko nr 4
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskuje o bezzwłoczne wprowadzenie zmian w sposobie przeprowadzaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe aby ujednolicić egzaminy zawodowe dla zawodów wg klasyfikacji szkolnej, w oparciu o te same zasady ich przeprowadzania i na podstawie tych samych standardów egzaminacyjnych.
 
Uzasadnienie
Sprawdzianem jakości kształcenia zawodowego są egzaminy zewnętrzne potwierdzające kwalifikacji zawodowe. Coraz częściej, funkcjonujący od kilku lat model zewnętrznych egzaminów zawodowych jest przedmiotem krytyki ze strony różnych środowisk. Między innymi wskazuje się na przestrzeganie ujednoliconych standardów ze szczególnym uwzględnieniem przestrzegania czasu przeprowadzania egzaminu dla zawodów z klasyfikacji MEN bez względu przed którą z komisji zdają absolwenci szkół zawodowych. Tylko ujednolicenie procedur, zasad przeprowadzania egzaminu da zapewnienie porównywalności potwierdzanych kwalifikacji (porównywalność uzyskanych dyplomów).
Obecnie, aby uzyskać tytuł zawodowy lub potwierdzić kwalifikacje zawodowe w zawodzie należy zdać egzamin przed jedną z trzech komisji:
– Okręgowa Komisja Egzaminacyjna,
– Komisja Egzaminacyjna Izby Rzemieślniczej,
– Państwowa Komisja Egzaminacyjna powołana przez Kuratora Oświaty.
Przykład zróżnicowanego czasu trwania egzaminu dla zawodu stolarz (zawód szkolny),
czas trwania egzaminu wynosi;
180 min (dla zdających ze specjalnymi potrzebami może być przedłużony nie więcej niż 30 min) – egzamin przeprowadzony przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne,
po 8 godzin przez 3 dni ( nie więcej niż 24 godziny) – egzamin przeprowadzony przez Komisje Egzaminacyjne Izb Rzemieślniczych.
Pozostawiamy bez komentarza drastycznie różny czas wykonania zadania pomimo obowiązku przestrzegania standardów egzaminacyjnych w zawodach wg klasyfikacji szkolnej.
 
 
Stanowisko nr 5
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskuje o wprowadzenie zmian legislacyjnych w projekcie nowelizacji zasad przeprowadzania egzaminów zawodowych, w których powinny się znaleźć zapisy dyscyplinujące osoby tak, aby faktycznie przystąpiły do danego egzaminu w zgłoszonym terminie.
 
Uzasadnienie
Znane są przypadki zgłaszania się uczniów na egzaminy potwierdzające kwalifikacje zawodowe, którzy nie przystępują do egzaminów zawodowych. Absencja uczniów generuje koszty które w skali globalnej przynoszą ogromne straty wymierne i niewymierne ponoszone przez budżet MEN, dające się oszacować (SIO lub informacje ze wszystkich OKE).
Straty wymierne to np.;
– płace egzaminatorów,
– płace obsługi stanowisk egzaminacyjnych,
– płace nauczycieli wspomagających (w przypadku egzaminowanych ON),
– materiały egzamin egzaminacyjne (np. w przypadku egzaminów z art. spożywczymi),
– delegacje (podróże, noclegi, wyżywienie),
– płace kierownika ośrodka.
Straty niewymierne to np.;
– czas stracony na dojazdy egzaminatorów, kierownika ośrodka egzaminacyjnego,
– czas stracony tzw. gotowość obsługi
Dla uczniów szkół dla młodzieży realizujących kształcenie w systemie szkolnym oraz realizujących obowiązek nauki proponujemy dokonać takich zapisów ustawowych – zgodnych z ogólnymi założeniami planowanych zmian w kształceniu zawodowym, które wprowadziłyby obligatoryjność zdawania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. W pozostałych przypadkach proponujemy ustanowienie takich zapisów prawnych które zobowiązywałyby do odpłatności za egzaminy w wysokości kosztów poniesionych na przeprowadzenie egzaminu wyliczone przez OKE.
 
 
Stanowisko nr 6
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskujr o wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy po to, aby zmotywować pracodawców do uczestnictwa w procesie kształcenia zawodowego. Należy umożliwić pracodawcom decydować o sposobie wykorzystania części funduszy, które trafiają w formie podatku na Fundusz Pracy ( 2,45%). Mniej funduszy otrzymywałyby Powiatowe Urzędy Pracy z jednoczesnym zwolnieniem ich z wielu zadań, które przejęłyby uznane przez WUP (PUP) placówki oświatowe (w perspektywie Centra Kształcenia Zawodowego). Pracodawcy zamawialiby podnoszenie kwalifikacji zawodowych w formach kursowych dla swoich pracowników lub na potrzeby przyszłych potencjalnych swoich pracowników. W innym przypadku dochody z Funduszu Pracy (2,45%) powinny trafić do systemu oświaty, który wykorzystywane winny być dla określonych celów takich jak; rozwijanie bazy technodydaktycznej szkolnictwa zawodowego, sterowanie kierunkami kształcenia w zawodach deficytowych, przygotowanie kadry nauczycielskiej itp.
 
Uzasadnienie
 
Obecnie, podatek pochodzący z Fundusz Pracy (2,45%) w dużej mierze pochłania biurokracja. PUP-y organizują kształcenie kursowe dla bezrobotnych, wykorzystując w dużej mierze kadrę dydaktyczną szkół zawodowych przez „pośredników” (prywatna firma działająca na rynku wynajmuje sale, maszyny, urządzenia, nauczycieli zawodu). Jest zbędnym pośrednikiem w procesie kształcenia. Pozostawienie decyzji co do sposobu wykorzystania środków z funduszu pracy w rękach pracodawców pozwoli na:
1. racjonalizację kosztów
  • pracodawcy nie dadzą pieniędzy na nieefektywną edukację zawodową,
  • ograniczone zostaną koszty funkcjonowania PUP,
  • wyeliminowane zostanie kształcenie w kierunkach nieinteresujących pracodawców,
2. Podniesienie poziomu pracy szkół zawodowych, odpowiedzialnych bezpośrednio przed pracodawcą – co zweryfikuje jakość oferty poszczególnych szkół
3. Powstanie stałych, systemowych zależności i związków między środowiskiem edukacji zawodowej a pracodawcami
4. Znalezienie pieniędzy na poprawę stanu bazy edukacji zawodowej ( wyposażenie, nauczyciele) ze środków wpłacanych do budżetu
Co do wielkości odpisu należałoby dotrzeć do danych mówiących o kosztach funkcjonowania w PUP systemu kursów.
 
 
Stanowisko nr 7
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskuje o wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawach o podatkach po to, aby zmotywować pracodawców do uczestnictwa w procesie kształcenia zawodowego.
 
Uzasadnienie
Sukces edukacyjny to perspektywa kilkunastu lat i pośrednio przekłada się na sukces gospodarczy kraju: sprzyja obniżeniu bezrobocia, podniesieniu pensji, ożywia produkcję i eksport (OECD "Education at a Glance 2008, OECD Indicators", wrzesień 2008 r.). Tego oczekują wszyscy, bo to my jesteśmy odpowiedzialni za edukację dla rynku pracy. Wszyscy, w tym m.in. politycy, JST, pracodawcy, uczelnie wyższe, szkoły, placówki naukowe, media, itd. Tylko współpraca i współdziałanie wszystkich zainteresowanych na różnych poziomach zapewni edukację dla rynku pracy. Osamotniona w tym dziele szkoła zawodowa nie jest w stanie sama dostosować oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy.
Pracodawcy chętnie inwestowaliby w szkoły jednak pod warunkiem, że będą odczuwali pomoc ze strony Państwa. Powinna to być między innymi pomoc w postaci ulg podatkowych, które mocno obciążają ich budżety stanowiąc niejednokrotnie przeszkodę nie do przebycia. Takie zmiany pozwolą osiągnąć systemowy skutek, kształcenia dla potrzeb rynku pracy.
 
Propozycja zmian legislacyjnych w podatkach
 
– ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
w rozdziale 6. Podstawa obliczenia i wysokość podatku
art. 26. [Podstawa obliczenia podatku]
ust.1. Podstawę obliczenia podatku, ……………….po odliczeniu kwot:
proponuje się po pkt 9) dodać. pkt 9d) o treści:
9d) darowizn przekazanych na cele oświaty zawodowej – łącznie do wysokości nie przekraczającej 15% dochodu,
 
– ustawaz dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.).
w rozdziale 5. Podstawa opodatkowania i wysokość podatku
art. 18. [Podstawę opodatkowania]
ust.1. Podstawę opodatkowania, …………….. po odliczeniu:
proponuje się po pkt 1) dodać. pkt 2) o treści:
2) darowizn na cele oświaty zawodowej – łącznie do wysokości nie przekraczającej 15% dochodu, o którym mowa w art.7 ust.3 albo w art.7a ust.1,
 
– ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).
Zastosowanie stawki 0%
Rozdział 4; Szczególne przypadki zastosowania stawki 0%
W art. 83 ust. 1 ["Stawkę podatku w wysokości 0% stosuje się do:"]
dodać pkt 27 o treści:
27) dostaw, w tym darowizn, towarów przeznaczonych na wyposażenie placówek oświatowych kształcenia zawodowego, przy zachowaniu warunków, o których mowa w ust.
13-15.
oznacza to: dostawę towarów przez darczyńcę, którego przedmiotem są pomoce dydaktyczne (np. materiały, narzędzia, urządzenia i inne) mające na celu wprowadzenie nowych technologii z przeznaczeniem na cele edukacji zawodowej oraz wyrównanie różnic technologicznych rynku a kształceniem zawodowym.
 
 
Stanowisko nr 8
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wnioskuje o zmiany w sposobie finansowania edukacji zawodowej i zróżnicowanie wagi P8 w zależności od specyfiki zawodu ponieważ do realizacji podstaw programowych w niektórych zawodach (np. ekonomista a technolog robót wykończeniowych w budownictwie czy mechanik samochodowy) niezbędne są większe nakłady finansowe generowane przez stosowane materiały i niezbędną bazę techno-dydaktyczną w celu przeprowadzenia właściwego procesu kształcenia w określonym zawodzie.
Wpływ wagi P8 jest bardzo istotny na wielkość:
  • subwencji przy jednakowym dla wszystkich uczniów tzw. finansowym standardzie „A” przypadającym na ucznia.
  • typu szkoły zawodowej – koszty kształcenia pracowników młodocianych po stronie organu prowadzącego są wielokrotnie niższe niż uczniów ZSZ z kosztami praktycznej nauki zawodu po stronie samorządu terytorialnego
  • znaczenia zawodu dla rynku pracy – w ocenie ekspertów UE finanse powinny być jednym z narzędzi pozwalającym na sterowanie rynkiem edukacji w stronę powiązania go z potrzebami rynku pracy.
Dla realizacji tego celu niezbędne jest powołanie zespołu ekspertów reprezentujących pracodawców, związki zawodowe, samorządy terytorialne oraz administrację państwową (min. finansów, pracy i polityki społecznej, edukacji narodowej ) dla opracowania kompleksowej reformy finansowania edukacji zawodowej.
 
 
Uzasadnienie
 
Dotychczasowe działania MEN w stronę zwiększania wagi P8 należy uznać za nieskuteczne, gdyż prowadzą do zwiększania nieuzasadnionych różnic w poziomie finansowania edukacji zawodowej ( na niekorzyść tych samorządów, które prowadzą CKP, Warsztaty Szkolne inwestując środki własne w bazę technodydaktyczną).
Ponadto zachowanie jednakowej wagi na finansowanie całego szkolnictwa zawodowego oznacza kontynuację najbardziej nieefektywnego, niesprawiedliwego i oderwanego od potrzeb rynku pracy, szkół zawodowych i rezultatów ich pracy systemu.
 
Z przykrością stwierdzamy że projektowany ALGORYTM PODZIAŁU CZĘŚCI OŚWIATOWEJ SUBWENCJI OGÓLNEJ DLA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO NA ROK 2010 ma wynieść P8 = 0,19 jednak nie jest zróżnicowany w zależności od w/w uwarunkowań, o czym świadczy poniższy zapis w tym dokumencie;
„………dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi”.
Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia …………………….. 2009 r. (poz…..)
 
 
 Apel nr 2 (do JST)
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” apeluje do samorządów o pilne sfinansowanie etatów dla nauczyciela pełniącego rolę doradcy zawodowego zwłaszcza w gimnazjach. Informujemy, że jest przygotowana grupa nauczycieli wykształconych między innymi przy pomocy funduszy z programów unijnych do pełnienie tego zadania. Doradcy zawodowi są niezbędni „przy uczniu”, od pierwszej do ostatniej klasy. Bezpośredni kontakt zapewnia skuteczną pomoc w wyborze szkół ponadgimnazjalnych zgodnie z ich predyspozycjami psychofizycznymi, umiejętnościami i posiadaną wiedzą potwierdzoną osiągniętym na egzaminie wynikiem punktowym.
Skutecznym rozwiązaniem docelowym powinno być ustalenie liczby godzin zajęć z zakresu doradztwa zawodowego w ramowym planie nauczania dla gimnazjum.
 
 
Uzasadnienie
 
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach nakładają obowiązek na placówki oświatowe przygotowywania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia, a co za tym idzie nakładają obowiązek na organ prowadzący utworzenia systemu doradztwa zawodowego, który obejmie opieką wszystkich uczniów.
Uzasadniając potrzebę utworzenia w gimnazjum etatu nauczyciela pełniącego rolę doradcy zawodowego należy wskazać najważniejsze cele jakie powinien on spełniać:
  • konieczność usytuowanej blisko ucznia, profesjonalnej pomocy, zwiększającej trafność jego decyzji edukacyjnych i zawodowych, minimalizującej koszty psychiczne i materialne wynikające z niewłaściwych wyborów,
  • możliwość działań w zakresie planowania wspólnie z uczniem jego kariery zawodowej,
Między innymi takie działania doradcy zawodowego powinny spowodować obniżenie społecznych kosztów kształcenia dzięki poprawie trafności wyborów na kolejnych etapach edukacji. Trafny wybór ścieżki edukacyjnej ucznia gimnazjum przekładający się bezpośrednio na właściwy wybór szkoły ponadgimnazjalnej będzie skuteczniejszy jeżeli zostaną określone jednolite progi punktowe rekrutacji dla każdego typu szkoły ponadgimnazjalnej.
Ujednolicenie progów powinno być ustalone zarządzeniem Kuratora Oświaty na terenie województwa.
 
 
Apel nr 3 do MEN i JST
 
Prezydium Sekcji Krajowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” apeluje o powoływanie klas przysposabiających do pracy (uzawodowionych) dla uczniów w wieku 15 – 18 lat.
 
Uzasadnienie
Działanie to byłoby ważnym krokiem na rzecz dostosowywania oferty gimnazjalnej do konkretnych sytuacji, w jakich znajdują się uczniowie. Część nich nie realizuje obowiązku nauki w gimnazjum, część nie kontynuuje nauki po gimnazjum, część stwarza duże problemy wychowawcze, zakłócające pracę w gimnazjach. Tym samym taka możliwość byłaby szansą, aby te grupy młodzieży nie stanęły przed problemem wykluczenia społecznego. Zarazem, z uwagi na wiek, nie za bardzo mieszczą się w systemie edukacyjnym w ramach szkół dla dorosłych. Nie mają to być gimnazja dla dorosłych, ale gimnazja przysposabiające do pracy. Utworzenie takiej szkoły, jako fragmentu większego zespołu, nie będzie kojarzyć się z tworzeniem swoistych gett dla części uczniów.
Wymaga to przygotowania odpowiednich rozwiązań prawnych, organizacyjnych, finansowych. Muszą one ułatwić zawieranie porozumień między gminami prowadzącymi gimnazja, a powiatami tzw. ziemskimi, które prowadzą szkoły prowadzące kształcenie zawodowe (inaczej jest w przypadku tzw. dużych miast, prowadzących wspólnie wszystkie szkoły i placówki oświatowe na swoim terenie). Ważną motywacją mogłoby być wprowadzenie odpowiednio wysokiej, dodatkowej wagi finansowej przy naliczaniu subwencji oświatowej, jaką otrzymywałby powiat, wykazujący kształcenie uczniów w klasach przysposabiających do pracy (uzawodowionych). To warunek niezbędny – subwencja musi uwzględniać dodatkowe koszty z tego tytułu.
Wymaga także doprecyzowania decyzji, jakie w tym zakresie powinny wydawać poradnie psychologiczno-pedagogiczne, uwzględniające opinie rodziców oraz gimnazjów.
Należy dodać, że postulat powoływania w szerszym zakresie klas przysposabiających do pracy, nie jest swoistym votum nieufności wobec gimnazjów jako takich, ale uwzględnieniem potrzeb młodzieży w tym wieku, chęcią stworzenia dodatkowej oferty.
Zwracamy uwagę, że akcent na rozwój tzw. klas uzawodowionych jest realizacją postulatu zgłoszonego podczas cyklu konferencji na temat problemów wychowawczych w gimnazjach, organizowanych przez Sekcję, który brzmiał: „Tworzenie w gimnazjach oddziałów przysposabiających do pracy, by umożliwić uczniom, którzy mają duże trudności z realizacją obowiązku szkolnego, nabycie podstawowych umiejętności zawodowych. Co ważne, jest to zgodne z rozporządzeniem ws. ramowych statutów publicznych szkół z 21 maja 2001 r. (par. 8.1: Dla uczniów, którzy po rocznym uczęszczaniu do gimnazjum i ukończeniu 15 roku życia nie rokują ukończenia gimnazjum w normalnym trybie, mogą być tworzone oddziały przysposabiające do pracy).
Download PDF
Powrót Drukuj stronę