Mirosław Górczyński – Lublin, Uwagi i uzupełnienia…

 

  1. Wykorzystanie doradców zawodowych, którzy przeszli szkolenia na koszt MEN oraz zmiana sposobu ich zatrudniania w innych typach szkół – nie wszystko rozwiązuje przedmiot „Podstawy przedsiębiorczości” (Ogółem studia podyplomowe z grantów MEN podjęło 2 726 nauczycieli). Ministerstwo Edukacji Narodowej, uzasadniając to brakiem środków na zatrudnienie w każdej szkole doradcy zawodowego nawet tylko w wymiarze 0,5 etatu, lansuje rozwiązanie zakładające tworzenie powiatowych ośrodków doradztwa zawodowego, zatrudniających kilku doradców, obejmujących opieką wszystkich uczniów z powiatu. Służyć temu mają aktualnie prowadzone prace w ramach projektu systemowego współfinansowanego przez UE w ramach EFS "Opracowanie modelu poradnictwa zawodowego w systemie oświaty w Polsce oraz internetowego systemu informacji edukacyjno-zawodowej". Projekt jest realizowany w ramach PO KL, Priorytet III Wysoka jakość oświaty, Działanie 3.4 Otwartość systemu edukacji w kontekście uczenia się przez całe życie, Poddziałanie 3.4.2 Upowszechnianie uczenia się przez całe życie. W projekcie tym jestem członkiem zespołu ekspertów przygotowujących model poradnictwa zawodowego w systemie oświaty i trzymam rękę na pulsie.
Większość ekspertów jest przekonana, że zmiany w prawie oświatowym muszą umożliwić realizację w sposób planowy zajęć z zakresu orientacji, informacji i poradnictwa zawodowego w każdej szkole, począwszy od szkoły podstawowej. Zajęcia te muszą być wyodrębnionymi zajęciami. Działania w tym zakresie prowadzone przez szkołę tworzące Wewnątrzszkolny System Doradztwa musi koordynować osoba z wymaganymi rozporządzeniem kwalifikacjami nauczyciela-doradcy zawodowego. Pewnym problemem są zapisy nowego Rozporządzenia   Ministra Edukacji Narodowej z 15 czerwca 2009 w sprawie publicznych placówek kształcenia ustawicznego, publicznych placówek kształcenia praktycznego oraz publicznych ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego (Dz. U. 2009 Nr 99, poz.828). Stare Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie rodzajów, organizacji oraz sposobu działania publicznych placówek kształcenia ustawicznego i publicznych placówek kształcenia praktycznego, w tym publicznych ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1225), które utraciło moc z dniem 24 maja 2007 mówiło w paragrafie 17, że w Centrum Kształcenia Ustawicznego i Centrum Kształcenia Praktycznego można ponadto zatrudnić doradców zawodowych, prowadzących poradnictwo w zakresie kształcenia i dokształcania osób dorosłych, oraz innych specjalistów, stosownie do potrzeb. Konieczne wydaje się przywrócenie literalnego zapisu, że w Centrum kształcenia ustawicznego i centrum kształcenia praktycznego można zatrudnić doradców zawodowych, prowadzących poradnictwo w zakresie kształcenia i dokształcania osób dorosłych.
  1. Umożliwienie nauczycielom przedmiotów zawodowych stałego dostępu do nowoczesnych rozwiązań technologicznych (staże, praktyki, itp.) oraz dokształcania i doskonalenia zawodowego, – Faktycznie Ministerialna propozycja dokształcania i doskonalenia nauczycieli przedmiotów zawodowych w Polsce w postaci 5-dniowego szkolenie, co dwa lata z zakresu nowoczesnych metod kształcenia zawodowego oraz nowoczesnych technik i technologii wytwarzania/usług z możliwością praktyk w przedsiębiorstwach nie odpowiada na oczekiwania pracodawców przekonanych, że obecny system kształcenia zawodowego w Polsce nie jest dostosowany do potrzeb rynku pracy. Ich zdaniem wynika to w dużej mierze z powodu niedostatecznego poziomu i jakości wiedzy posiadanej i przekazywanej przez nauczycieli kształcenia zawodowego, ich ograniczonego dostępu do nowości technicznych oraz wysoko wykwalifikowanych kadr przedsiębiorstw. Brak ustawicznego podwyższania kwalifikacji przez nauczycieli przedmiotów zawodowych powoduje również ograniczenia w nauczaniu nowych przedmiotów zawodowych. Wobec powyższego coroczna praktyka/staż nauczyciela przedmiotów zawodowych w przedsiębiorstwie staje się niezbędną koniecznością i powinna mięć charakter obligatoryjny. Do rozwiązania pozostają kwestie organizacyjne i finansowe, ale przecież uczniowie mają również w programie kształcenia takie praktyki a zakłady pracy nie za bardzo są zainteresowane by oddelegowywać do opieki nad nimi swoich pracowników. Może tu tkwi rozwiązanie tej kwestii. 
 
 
II. Zadania programowe
 
  1. Przygotowanie profili i sposobów kształcenia do potrzeb zmieniającego się oraz wymagającego coraz wyższej wiedzy i kwalifikacji, rynku pracy, Te placówki, które mają dobrą współpracę z lokalnymi pracodawcami, opracowują innowacje pedagogiczne pozwalające modyfikować programy kształcenia w danym zawodzie zgodnie z potrzebami pracodawców. Ten mechanizm partnerstwa i współpracy z pracodawcami wydaje się optymalny dla ciągłej modyfikacji programów kształcenia zgodnie z potrzebami rynku pracy. Oczywiście warto stworzyć system zachęt dla pracodawców i szkół, by budowanie takich partnerstw było łatwiejsze.
  2. Zweryfikowanie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego i dostosowanie jej do potrzeb rynku pracy, Trwają prace nad ujednoliceniem obu klasyfikacji, których istnienie w takiej formie powoduje, że charakterystyka tego samego zawodu w klasyfikacji zawodów i specjalności oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego jest odmienna.
 
IV. Zadania organizacyjne
 
  1. Kryteria i zasady uzyskiwania akredytacji przez placówki kształcenia zawodowego, aktualnie funkcjonujące rozwiązania pozwalają ubiegać się o akredytację placówkom prowadzącym kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych. Planowano by jej uzyskanie było warunkiem prowadzenia przez placówki kształcenia ustawicznego szkoleń np. ze środków funduszu pracy na zlecenie Urzędów Pracy. Odstąpiono od tego wymagając jedynie wpisu do Rejestru Instytucji Szkoleniowych prowadzonego przez Wojewódzkie Urzędy Pracy. Aktualnie akredytacja jest jedynie sposobem potwierdzenia pewnego jakościowego standardu prowadzonych przez placówkę szkoleń. Te placówki, które są nią zainteresowane mogą ubiegać się o jej uzyskanie. Procedura jej uzyskania wydaje mi się jasna. Ta kwestia nie wydaje mi się priorytetowa.
  2. Tryb przyznawania akredytacji placówkom prowadzącym kształcenie ustawiczne, jak wyżej.
  3. Stworzenie możliwości wypełniania przez gimnazja obowiązku rozpoznania orientacji zawodowej wszystkich uczniów i prowadzenia doradztwa zawodowego umożliwiającego gimnazjalistom świadomy wybór szkoły, w tym szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe (w tym zatrudnianie doradców zawodowych przygotowanych z grantów MEN) sprawa wciąż nie jest rozstrzygnięta, aktualnie prowadzone są prace w ramach projektu systemowego współfinansowanego przez UE w ramach EFS "Opracowanie modelu poradnictwa zawodowego w systemie oświaty w Polsce oraz internetowego systemu informacji edukacyjno-zawodowej". Projekt jest realizowany w ramach PO KL, Priorytet III Wysoka jakość oświaty, Działanie 3.4 Otwartość systemu edukacji w kontekście uczenia się przez całe życie, Poddziałanie 3.4.2 Upowszechnianie uczenia się przez całe życie. Wszyscy eksperci są zgodni, że gimnazjum jest kluczowym dla tych działań typem szkoły. Skłaniają się nawet w kierunku obligatoryjności zatrudnienia w każdej szkole gimnazjalnej nauczyciela-doradcy zawodowego. Jeśli Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zobowiązuje placówki oświatowe do „przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia” i jednocześnie ramowe statuty szkół ponadpodstawowych nakładają na dyrektorów i rady pedagogiczne „obowiązek organizacji wewnątrzszkolnego systemu poradnictwa zawodowego oraz zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu”, to bardzo ważne wydaje się spowodowanie by wśród priorytetowych zadań z zakresu nadzoru pedagogicznego ustalonych przez Ministra Edukacji Narodowej na dany rok szkolny było takie zadanie. Należy pamiętać, że zadania te są z kolei podstawą do określenia przez Kuratorium Oświaty Planu nadzoru pedagogicznego na dany rok szkolny, a co za tym idzie określenia i zaplanowania zadań przez szkoły na dany rok szkolny. Skoro w rozporządzeniu o ramowych statutach szkół i placówek jest mowa o organizacji Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa to nadzór pedagogiczny powinien systematycznie kontrolować przestrzeganie przepisów prawa oświatowego dotyczących tej działalności statutowej szkół i placówek, diagnozować działalność szkół i placówek w zakresie doradztwa, oceniać działalność szkół i placówek w zakresie doradczym. Taka zmiana będzie jednocześnie stanowiła podstawę do tego by dokonać stosownych zmian w Regulaminie Kuratorium Oświaty (np. utworzenie oddziału organizacyjnego w Kuratorium monitorującego i odpowiedzialnego za realizację w szkołach WSD, określenie zadań takiego oddziału).
  4. Realizacja postulatu zgłoszonego podczas cyklu konferencji na temat problemów wychowawczych w gimnazjach, organizowanych przez Sekcję, który brzmiał: „Tworzenie w gimnazjach oddziałów przysposabiających do pracy, by umożliwić uczniom, którzy mają duże trudności z realizacją obowiązku szkolnego, nabycie podstawowych umiejętności zawodowych, zgodnie z rozporządzeniem ws. ramowych statutów publicznych szkół z 21 maja 2001 r. (par. 8.1: Dla uczniów, którzy po rocznym uczęszczaniu do gimnazjum i ukończeniu 15 roku życia nie rokują ukończenia gimnazjum w normalnym trybie, mogą być tworzone oddziały przysposabiające do pracy) obowiązujące przepisy prawa oświatowego umożliwiają tworzenie takich oddziałów, wiele szkół ponadgimnazjalnych, które mają problemy z naborem ze względu na niż demograficzny, jest zainteresowanych posiadaniem w swojej strukturze organizacyjnej takich klas. Znam dobre praktyki w tym zakresie na terenie Lubelszczyzny więc nie widzę tu problemu.
 
V. Zadania Finansowe
 
  1. Pomoc w wykorzystywaniu środków pomocowych z UE, które nie mogą pogłębiać różnic między samorządami i regionami Polski (między innymi przez fakt, iż część JST nie stać na zagwarantowanie tzw. wkładu własnego przy realizacji projektów); mam nieodparte wrażenie, że cele i działania, na które wykorzystywane są środki pomocowe UE dostępne w ramach programów operacyjnych nie dają bezpośredniej, konkretnej korzyści szkołom i placówkom zajmującym się kształceniem zawodowym i ustawicznym. W małym stopniu koncentrują się na zmianie warunków kształcenia (by było to nowoczesne i atrakcyjne w formie kształcenie), a bardziej na treści tego kształcenia. Moim zdaniem jedno bez drugiego nie zatrybi, jeśli mówimy o wizji szkoły zawodowej jako szkoły pozytywnego wyboru, innowacyjnej wiedzy i kompetencji.
 
VI. Inne
 
  1. Problem niżu demograficznego, uważam, że pilne staje się rozważenie wprowadzenia progów punktowych w rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych. W wielu rejonach kraju liczba młodzieży kończącej gimnazjum będzie się przez kilka najbliższych lat zmniejszać. Mając świadomość, że wybór szkoły technicznej (zawodowej) jest dla wielu ludzi gorszym wyborem, można się spodziewać, że ilość młodzieży w ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych będzie malała. Jak pogodzić ten stan rzeczy z potrzebami gospodarki i rynku pracy. Dla przykładu w Lublinie do Liceum Ogólnokształcącego przyjmowano uczniów z 17 punktami. Czy tacy uczniowie nie są skazani w Liceum na porażkę edukacyjną ? Dlatego uważam, że progi punktowe w rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych są pewnym rozwiązaniem.
  2. Zadania Rad Zatrudnieniowych przy urzędach pracy, jeśli jednym z zadań zarówno wojewódzkich, jak i powiatowych rad zatrudnienia jest składanie wniosków i wydawanie opinii w sprawach dotyczących kierunków kształcenia, szkolenia zawodowego oraz zatrudnienia w województwie, to dziwi fakt, że często w składach personalnych tych rad brakuje przedstawicieli placówek kształcenia zawodowego i ustawicznego. Inną perspektywę widzenia problemu ma urzędnik zajmujący się nawet na co dzień problematyką edukacji, a inną dyrektor placówki, w której kształcenia zawodowe i ustawiczne jest realizowane. Moim zdaniem ta sytuacja wymaga zmiany.
  3. Podjęcie kompleksowych działań na rzecz promocji szkolnictwa zawodowego,
    1. Rozbudowa internetowej informacji edukacyjno-zawodowej, aktualnie prowadzone są prace w ramach projektu systemowego współfinansowanego przez UE w ramach EFS "Opracowanie modelu poradnictwa zawodowego w systemie oświaty w Polsce oraz internetowego systemu informacji edukacyjno-zawodowej". Taki portal z informacją zarówno na poziomie centralnym, jak i poziomie regionalnym w najbliższym czasie powstanie. Tu nie widzę problemu.
    2. Promocja zawodów deficytowych, informacje na ten tematsą opracowywane i udostępniane przez Urzędy Pracy. Wiele aktualnie realizowanych i zaplanowanych do realizacji projektów w ramach PO KLuwzględnia ten element. O wiele ważniejsze wydaje się organizowanie kampanii społecznych, których celem jest promowanie wykształcenia technicznego, kształcenia zawodowego i ustawicznego. Społeczny wizerunek tego kształcenia, jako gorszego wyboru edukacyjno-zawodowego, należy pilnie starać się zmieniać.
  4. Powrót rzeczywistej opieki medycznej w szkołach zawodowych, Wiem, że Ministerstwo Zdrowia przygotowuje jakieś rozporządzenie dotyczące opieki medycznej nad uczniami w szkołach. Nie znam jednak jego projektu.
 
 

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę