Co to jest i na czym polega telepraca i tzw. elastyczne formy zatrudnienia?

Określenie „elastyczne formy zatrudnienia” budzi wśród polskich pracowników negatywne skojarzenia ponieważ pracownicy zatrudniani w ten sposób częściej niż inni spotykali się z patologiami związanymi z pracą. Obecnie stosuje się inny termin pochodzący z języka angielskiego „Flexicurity”, który należy rozumieć jako elastyczne bezpieczeństwo na rynku pracy, to koncepcja połączenia elastycznego zatrudnienia i bezpieczeństwa socjalnego.

 

W naszym kraju ten sposób zatrudniania pracowników jest dopiero w fazie dyskusji. Wdrażanie w Polsce idei flexicurity jest zgodne ze strategią zatrudniania w Unii Europejskiej. Główną zaletą bezpiecznych, elastycznych form zatrudnienia jest umożliwienie pogodzenia obowiązków służbowych z prywatnymi (np. rodzicielskimi). Gdy pracownik potrzebuje elastyczności pracy, pracodawca może zaproponować mu jedną z możliwości jakie dają elastyczne formy zatrudnienia tj.: zatrudnienie na dzielony etat, zadaniowy czas pracy, telepracę, samozatrudnienie lub nieodpłatne wypożyczanie pracowników. W czasach rosnącego kryzysu gospodarczego zdarza się że pracodawców nie stać na zatrudnienie wysoko wykwalifikowanych specjalistów, a pracownikom coraz trudniej jest znaleźć pracę, rozwój elastycznych form zatrudnienia zdaje się być  rozwiązaniem korzystnym dla obu stron. Daje to możliwość dostosowania liczby pracowników oraz czasu pracy do aktualnego zapotrzebowania przedsiębiorstwa, jego kondycji finansowej, a także sytuacji gospodarczej kraju. Takie rozwiązanie nie tylko pomaga unikać zwalniania pracowników i chroni firmy przed zmniejszeniem zysków, ale pomaga także zmniejszać stopę bezrobocia.

 

Telepraca to jedna z bezpiecznych, elastycznych form zatrudnienia, to każda praca wykonywana zarobkowo poza miejscem zatrudnienia, której wyniki, za pomocą technologii informatycznej, przesyła się do siedziby firmy. Najczęściej telepraca jest wykonywana w domu lub na przemian – w domu i w siedzibie firmy. Może być również wykonywana u klientów lub w telecentrach czyli specjalnie przygotowanych do tego celu miejscach.
Do wykonywania telepracy potrzebny jest komputer, łącze internetowe, telefon i faks. Najczęściej telepraca wykonywana jest na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy o dzieło, umowy zlecenia lub prowadzonej własnej działalności gospodarczej). W ustawie o telepracy (Dz.U. z 2007 r., nr181, poz.1288) znajdują się odpowiednie regulacje dotyczące wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą. Z Ustawy wynika także fakt odpowiedzialności pracodawcy za ochronę i zabezpieczenie udostępnionych pracownikowi danych, musi zapewnić telepracownikowi odpowiedni kontakt z ludźmi pracującymi w firmie, musi wyposażyć telepracownika w sprzęt i pokrywa koszty jego instalacji oraz serwisowania, konserwacji i ubezpieczenia. Natomiast za udostępnienia do pracy np. prywatnego komputera telepracownikowi przysługuje od firmy ekwiwalent pieniężny. Należy wówczas w odrębnej umowie spisać warunki jego ubezpieczenia, wykorzystywania oraz sposobów porozumiewania się czy kontroli wykonywanych zadań. Telepraca wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika, nie można powierzyć telepracy pracownikowi bez jego zgody, a odmowa pracy w tym systemie nie może skutkować wypowiedzeniem.
Połowa telepracowników to wolni strzelcy, tzw. freelancerzy, którzy specjalizują się w jakiejś dziedzinie i posiadają wysokie kwalifikacje.
Ze względu na specyfikę telepraca może być stosowana tylko w niektórych zawodach, a mianowicie:
  • Programista
  • Grafik
  • Administrator sieci komputerowej
  • Projektant stron internetowych
  • Specjaliści od baz danych
  • Księgowi
  • Korektor
  • Redaktor
  • Dziennikarz
  • Pracownik centrum informacji
  • Sprzedawca (w sklepie internetowym)
  • Tłumacz
  • Architekt
  • Ankieter
  • Artysta
  • Analityk
  • Naukowiec
Dzielony etat: ta forma zatrudnienia daje pracodawcy możliwość zatrudnienia większej liczby osób na jednym stanowisku pracy. Z tej formy zatrudnienia zazwyczaj korzystają przedsiębiorcy, których firma znajduje się w złej sytuacji finansowej. Pracownicy wykonują wtedy pracę w niepełnej liczbie godzin z niższym wynagrodzeniem, ale jednocześnie unikają zwolnienia. Gdy sytuacja firmy ulegnie poprawie, pracownicy wracają do poprzedniego systemu pracy. Dzielone stanowisko pracy jest korzystne również dla kobiet wychowujących dzieci. Dzielony etat pozwala im łatwiej godzić obowiązki rodzicielskie i zawodowe, ponieważ mają możliwość wykonywania obowiązków związanych z pracą tylko w konkretne dni tygodnia
 
Przerywany system pracy:. polega na tym, że pracodawca podpisuje z pracownikiem umowę na czas określony i w tym czasie może korzystać z jego pracy. Taki sposób zatrudnienia umożliwia pracownikowi podjęcie zatrudnienia u innego pracodawcy, zaś pracodawca zatrudnia pracownika tylko na taki czas w jakim potrzebuje jego pracy.
 
Zadaniowy czas pracy: ten sposób zatrudniania stosowany jest wówczas gdy czas pracy pracownika zależy od liczby powierzonych mu zadań, a zapotrzebowanie na pracę jest zmienne. Taki rodzaj zatrudnienia daje pracownikowi możliwość samodzielnego rozkładu zadań i czasu pracy. Jednocześnie ilość powierzonych pracownikowi obowiązków nie może przekraczać podstawowej normy czasu pracy czyli 40 godzin tygodniowo.
 
Samozatrudnienie: to najbardziej w Polsce rozpowszechnioną i najbardziej narażona na nadużycia i patologie elastyczna forma zatrudnienia. Najczęściej w ramach samozatrudnienia wykonywane są proste lub przeciwnie wysokospecjalistyczne prace. Pracownik wykonujący pracę w ramach samozatrudnienia pracuje na własny rachunek, otrzymuje konkretne zadania i jest za ich wykonanie odpowiedzialny.
 
Nieodpłatne wypożyczenie pracowników: polega na tym, że przedsiębiorstwa oddają swoich pracowników do dyspozycji innych pracodawców, zazwyczaj robią to bezpłatnie w ramach porozumienia lub współpracy między firmami. W takiej sytuacji wzajemne relacje między firmami i pracownikami regulują stosowne umowy i porozumienia.
Download PDF
Powrót Drukuj stronę