Za młodzi na emeryturę

 

Starzenie się jest procesem nieuchronnym, nieodwracalnym i wpisanym w życie ludzkie. Jest to proces fizjologiczny, zachodzący w rozwoju żywych organizmów, w tym także człowieka.

 

W czasach narastającego procesu starzenia się społeczeństwa  ważne staje się zapewnienie coraz starszym pracownikom satysfakcjonującego zatrudnienia. Już teraz jest to palący problem, ponieważ analizy demograficzne ostrzegają przed skutkami nierównowagi generacyjnej. Wiadomo, że populacja osób w wieku produkcyjnym za 25 lat będzie liczyła sobie 280 milionów ludzi (prognoza dla UE po rozszerzeniu), dzisiaj są to 303 miliony. Powyższe dane świadczą, że zasoby pracy starzeją się średnio co pięć lat o jeden rok, dlatego tak ważne jest tworzenie warunków dla zatrudniania osób starszych.
Statystyki nie wyodrębniają grupy wiekowej pracowników 50+, najbardziej zbliżone dane dotyczą pracowników w wieku 55 lat i więcej. Stopa bezrobocia w tej grupie wiekowej nie wydaje się problemem, ponieważ według danych na 2004 rok wynosiła 4 procent, natomiast wśród 24-latków było to aż 24,3 procent. Jednakże trzeba zaznaczyć, że nie uważa się za osoby bezrobotne tych, którzy pobierają świadczenia typu zasiłek przedemerytalny, renta lub emerytura. Rzetelny obraz sytuacji oddaje analiza wskaźników aktywności zawodowej osób starszych. W 2004 roku wskaźnik ten wynosił 30,46 procent i był najniższy w Europie. Do takiej niekorzystnej sytuacji przyczyniła się polityka państwa, która z uwagi na rosnące bezrobocie wygaszała aktywność zawodową starszych pracowników. Jej negatywne konsekwencje są odczuwalne dla całego społeczeństwa, ponieważ niepracujące osoby nie tworzą produktu narodowego, nie przekazują zdobytej wiedzy, natomiast obciążają budżet świadczeniami kompensującymi utratę zatrudnienia oraz z powodu gorszego stanu zdrowia korzystają z większej ilości świadczeń zdrowotnych, ponadto seniorzy na zasiłkach i rentach nie płacą składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. To znaczy, że utrzymanie zatrudnienia przez osoby w wieku 50+ zmniejsza obciążenie budżetu państwa.

 

Trochę praktyki
Z mojej praktyki w Biurze Pracy wynika, że większość osób powyżej 50 roku życia jest zainteresowana podjęciem zatrudnienia, ale bardzo często spotyka się z dyskryminacją ze względu na wiek. Starsi ludzie szukający pracy często słyszą nieprzyjemne komentarze na ten temat zarówno ze strony urzędników w  urzędach pracy, jak i osób odpowiedzialnych za rekrutację kadr w zakładach.
 Napotykają oni również na inne bariery: utrzymujące się  bezrobocie, wysokie koszty pracy, które sprawiają, że pracodawcy chętniej zatrudniają młodych i tańszych pracowników, postęp technologiczny, negatywne stereotypy zaś sprawiają, że postrzegani są przez pracodawców jako osoby mniej elastyczne, niechętne innowacjom i szkoleniom.

W Finlandii sobie poradzili
Nie ma gotowych rozwiązań tego problemu, ale w dziedzinie zatrudniania osób starszych sukcesami mogą pochwalić się kraje UE. Szczególnie korzystnie wygląda to w Finlandii, gdzie w przedsiębiorstwach wprowadzono programy zarządzania wiekiem, które przyniosły pozytywne efekty w postaci wzrostu zatrudnienia w tej grupie osób. Program obejmował między innymi analizy pracochłonności poszczególnych zadań i związanego z nimi ryzyka zdrowotnego, badania lekarskie, szkolenia, badania ankietowe na temat organizacji i warunków pracy.

 

Co możemy zrobić w Polsce
W polskich warunkach korzystne byłoby podjęcie takich działań, jak: pomoc w powrocie do zatrudnienia poprzez doradztwo osobiste, szkolenia, staże zawodowe, dotacje do miejsc pracy, zwiększanie wiedzy pracodawców na temat korzyści wynikających z zatrudniania starszych pracowników, wyrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 65 lat, zwiększenie wysokości emerytury w przypadku przedłużenia aktywności zawodowej, stopniowe przechodzenie z zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy do niepełnego pod koniec okresu aktywności zawodowej jako alternatywa gwałtownego przejścia od aktywności do emerytury.

 

Cele i priorytety
Aktywne zarządzanie wiekiem jest jednym z priorytetów Europejskiej Strategii Zatrudnienia, która zakłada, że w 2010 roku pracować będzie co najmniej połowa wszystkich osób w wieku 55 lat. Także Strategia Lizbońska zakłada konieczność zwiększania produktywności i konkurencyjności społeczeństwa poprzez podnoszenie poziomu inwestowania w rozwój indywidualny członków społeczności i pracowników firm. Jej cele, dotyczące aktywizacji zawodowej osób starszych, wydają się oczywiste, jednak przejście od polityki dezaktywizacji do polityki wspierania zatrudnienia osób starszych powinno odbyć się przy udziale partnerów społecznych
Starzenie się społeczeństwa jest procesem trudnym do odwrócenia, firmy, które w procesie rekrutacji nie uwzględnią uzależnień demografii, mogą znaleźć się w niekorzystnej sytuacji z powodu braków kadrowych. Ważne jest więc tworzenie odpowiednich warunków dla zatrudnienia osób starszych. Pracodawcy powinni mieć przekonanie, że zatrudniając pracownika w wieku 50+ wraz z jego ogromnym potencjałem, jakim jest doświadczenie, kompetencje i wykształcenie, inwestują w rozwój przedsiębiorstwa i jego pozycję w biznesie.

Renata Tkaczyk
r.tkaczyk@www.solidarnosc.gda.pl

Download PDF
Powrót Drukuj stronę