Umiejętności społeczne

 Umiejętność postępowania z ludźmi jest takim samym towarem handlowym jak cukier czy kawa. I zapłacę za tę umiejętność więcej niż za jakąkolwiek inną pod słońcem.

 

J. D. Rockefeller
 
O społecznej naturze człowieka
Tradycyjnie pojmowana inteligencja jako miara intelektualnego funkcjonowania człowieka ma wprawdzie wpływ na to, ale nie decyduje, czy nasze życie będzie pasmem sukcesów. Powszechnie są znane przypadki osób, które wprawdzie mają bardzo wysoki iloraz inteligencji (IQ), lecz są tylko przeciętnymi pracownikami i nie osiągają sukcesów w życiu osobistym Wysokie zdolności intelektualne nie pomogły im w „zrobieniu kariery” i nie wpłynęły na uzyskanie lepszej jakości życia osobistego.
 
Dlaczego tak się dzieje, że osoby o wysokich zdolnościach intelektualnych i sprawności umysłowej nie uzyskują oczekiwanych, wysokich wyników w nauce, pracy zawodowej i życiu osobistym? Że zamiast prognozowanych sukcesów stają się zaledwie przeciętnymi uczniami i studentami, z trudem radzą sobie w biznesie, nie potrafią komunikować się z innymi, a jeśli już awansują to stają się „toksycznymi” szefami, nie radzą sobie jako rodzice i nauczyciele, po prostu nie sprawdzają się we wszystkich obszarach wymagających intensywnych kontaktów z innymi ludźmi. Natomiast częściej karierę w nauce, polityce i wojsku łatwiej robią osoby, które mają wprawdzie przeciętny lub trochę wyższy iloraz inteligencji, ale posiadają także wysoki poziom umiejętności społecznych. Te osoby doskonale sprawdzają się w zawodach wymagających częstych kontaktów z innymi ludźmi, są dobrymi menedżerami, politykami i liderami grup społecznych.
 
Co to takiego „umiejętności społeczne”?
Umiejętności społeczne uważane są za najważniejsze kompetencje zawodowe. Dzięki nim pracownik może łatwiej odnaleźć się na rynku pracy, a ponieważ stanowią element kapitału intelektualnego przedsiębiorstwa ułatwiają mu zdobycie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej. Osoby zajmujące się doradztwem personalnym uważają, że pracę otrzymuje się w 70 proc. dzięki kwalifikacjom merytorycznym i w 30 proc. dzięki umiejętnościom społecznym, natomiast traci się ją w 70 proc. z powodu braku umiejętności społecznych i w 30 proc. z braku wiedzy fachowej.
 
Umiejętności i kompetencje społeczne u każdego z nas są różne, ponieważ stanowią sumę naszych życiowych doświadczeń. Sprawiają, że człowiek jest społecznie kompetentny, czyli posiada kompetencje do funkcjonowania w społeczeństwie.
Nabywamy je dzięki udziałowi w sytuacjach społecznych zdarzających się w codziennym życiu. Małe dzieci uczą się społecznych zachowań poprzez konkretne, codzienne doświadczenia. Dziecko stara się wywierać wpływ na osoby z najbliższego otoczenia i dążąc do zaspokojenia własnych potrzeb krzyczy, płacze lub grzecznie prosi, obserwuje reakcje rodziców i uczy się, który sposób oddziaływania na otoczenie gwarantuje sukces. Z biegiem czasu życiowe doświadczenie w dziedzinie umiejętności społecznych zwiększa się i nieco starsze dzieci wiedzą już, że zachowanie pozwalające odnieść sukces w gronie rodziny nie musi działać równie skutecznie na grupę rówieśniczą i zupełnie nie sprawdza się w środowisku szkolnym. Można powiedzieć, że umiejętności społeczne to zdolność do skutecznego działania w skomplikowanych sytuacjach społecznych, to także osiąganie celów w życiu społecznym, ale również zdolność do budowania więzi emocjonalnych z innymi ludźmi, umiejętność empatii, uświadamianie sobie uczuć i punktów widzenia innych ludzi, zainteresowanie ich zmartwieniami, potrzebami i niepokojami, to inspirowanie jednostek i grup, inicjowanie zmian, tworzenie więzi i umiejętność pracy z innymi ludźmi dla osiągnięcia wspólnego celu. Ważny jest szeroki wachlarz zachowań i zdolność do refleksji.
 
Możemy potrenować
Przeprowadzone badania społeczne wykazały, że deficyt umiejętności społecznych dotyczy wielu osób, a mianowicie problem związany z komunikacją społeczną ma co dziesiąta osoba. To znaczy, że co dziesiąty Polak jest kiepskim rozmówcą, nie potrafi zaadaptować się do nowego otoczenia, zaś rozwiązanie prostych problemów związanych z relacjami z innymi ludźmi przerasta jego możliwości. Umiejętności i kompetencje społeczne oraz inteligencja emocjonalna stanowią tak zwane „miękkie kompetencje”. Na szczęście umiejętności te nie są wrodzone, można je doskonalić i rozwijać przez całe życie. Jedną z metod samodoskonalenia jest obserwacja, tj. w trudnej sytuacji społecznej zastanów się, co czujesz, co czują inni, zastanów się, co mówisz i co robisz. Osoby pragnące osiągnąć wyższy poziom umiejętności społecznych mogą to zrobić uczestnicząc w różnego rodzaju kursach i szkoleniach prowadzonych przez specjalistów. W każdym razie doskonalenie jest możliwe i nikt nie stoi przed zamkniętymi drzwiami, jednym koniecznym warunkiem do dalszego rozwoju w tym obszarze jest dostrzeżenie problemu i chęć pracy nad sobą.
 

Renata Tkaczyk

r.tkaczyk@www.solidarnosc.gda.pl

 

Download PDF
Powrót Drukuj stronę